Litwa: ponad 10 tys. odbiorców nadal bez prądu, regulator otwiera drogę do odszkodowań

Dziewięć dni po silnej burzy z 22 sierpnia 2026 r. dostawy energii elektrycznej w Litwie wciąż nie zostały wszędzie przywrócone. W poniedziałek wieczorem 31 sierpnia publiczny nadawca LRT informował, że ponad 10 tys. aktywnych odbiorców nadal pozostaje bez prądu. Tego samego ranka operator dystrybucyjny ESO liczył około 17 tys. obiektów bez zasilania, z czego około 10 tys. miało być rzeczywistymi aktywnymi klientami. W pierwszej fazie burzy problemy dotknęły ponad 268 tys. odbiorców.

Najważniejszą nowością jest decyzja państwowego regulatora energetycznego VERT. Podczas nadzwyczajnego posiedzenia instytucja oficjalnie zakwalifikowała burzę jako awarię dotyczącą infrastruktury energetycznej. To ważny krok prawny, który otwiera drogę do wypłat dla klientów pozbawionych energii dłużej niż 72 godziny. VERT wskazał na wyjątkową skalę szkód i zapowiedział również analizę przygotowania ESO oraz działań podejmowanych podczas kryzysu.

Naprawy trwają znacznie dłużej, niż zakładano początkowo. ESO wcześniej zapowiadało szybsze pełne przywrócenie zasilania, ale obecnie jako cel podaje 3 września. Szef spółki wyjaśnił, że ekipy w terenie odkrywają uszkodzenia bardziej rozległe i technicznie trudniejsze niż wynikało z pierwszych oględzin. W niektórych miejscach nie wystarczy zwykła naprawa i część infrastruktury trzeba praktycznie odbudować.

Litwa uruchomiła także państwowe rezerwy awaryjne, aby przekazać dodatkowe generatory do najmocniej dotkniętych obszarów na czas dalszych prac. ESO wcześniej rozmieściło lub przekazało kilkaset generatorów. Dodatkowym problemem są tereny wiejskie, gdzie prywatne albo lokalne pompy wody zależą od energii elektrycznej. Długi blackout może więc jednocześnie zamienić się w problem z dostępem do wody.

Klienci prywatni mogą poza ustawowym odszkodowaniem skorzystać także z uproszczonej procedury dotyczącej części bezpośrednich strat. Zgodnie z opublikowanymi zasadami pod uwagę mogą być brane m.in. zepsute produkty spożywcze, zakup lub wynajem generatora, paliwo oraz konieczne tymczasowe zakwaterowanie. LRT podaje maksymalną kwotę 220 euro dla tego uproszczonego trybu. Prawo do wypłaty zależy jednak od indywidualnej sytuacji i przedstawionych dowodów.

Właśnie ten element czyni litewski przypadek szczególnie ciekawym z punktu widzenia przygotowania gospodarstwa domowego. Przy długiej awarii nie chodzi tylko o zapas wody, światła i energii. Osoba, która później chce odzyskać poniesione koszty, może być zobowiązana wykazać, kiedy prąd zniknął, jak długo trwała przerwa, jakie zakupy były konieczne oraz jakie rzeczy uległy uszkodzeniu. Zdjęcia, paragony i prosta chronologia mogą być więc niemal tak przydatne jak powerbank lub latarka.

Nie był to nagły ogólnokrajowy upadek litewskiej sieci. Zdarzenie pokazuje raczej długą drugą fazę ekstremalnej pogody: większość klientów ma już energię, ale tysiące nadal czekają, terminy się przesuwają, a generatory tymczasowe muszą działać przez kolejne dni. Ten długi „ogon” awarii bywa w przygotowaniu prywatnym niedoceniany.

Mieszkańcy innych krajów nie powinni zakładać, że litewskie zasady odszkodowań obowiązują również ich. Szersza lekcja jest jednak uniwersalna: warto znać lokalne reguły wcześniej, zachowywać dowody już podczas zdarzenia i przechowywać kluczowe informacje także offline.

Źródła: VERT, ESO i LRT, informacje z 31 sierpnia 2026 r. oraz aktualne wytyczne ESO dotyczące terminów przywracania zasilania i kompensacji.

Dla gospodarstw ważne jest również planowanie z dnia na dzień, a nie poleganie wyłącznie na pierwszym podanym terminie naprawy. Trzeba regularnie oceniać zapas wody pitnej, możliwości chłodzenia, ładowania telefonów i ilość paliwa do generatora, jeśli jest używany. Gdy prognoza przywrócenia zasilania przesuwa się kilka razy, elastyczny plan jest bezpieczniejszy niż założenie, że prąd na pewno wróci w pierwotnie wskazanym czasie.