Vier landen tegelijk getroffen: stroomstoring schudt Centraal-Azië op

Vier landen, één stroomprobleem: op vrijdagmiddag 14 augustus 2026 werden delen van Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan en Oezbekistan vrijwel gelijktijdig getroffen door stroomuitval. Wat eerst op een lokale storing leek, groeide binnen korte tijd uit tot een grensoverschrijdend incident in het nauw met elkaar verbonden elektriciteitsnet van Centraal-Azië.

De gevolgen waren vooral zichtbaar in Almaty, de grootste stad van Kazachstan. In verschillende wijken viel de stroom uit. De metro stopte tijdelijk, verkeerslichten gingen uit en op straat ontstonden files. Vanuit de stad kwamen ook meldingen over storingen in mobiele communicatie en watervoorziening, omdat elektrische pompstations waren getroffen. Ook gebieden rond Almaty en andere delen van Kazachstan hadden tijdelijk geen elektriciteit.

Vrijwel tegelijkertijd meldden inwoners van Bishkek in Kirgizië stroomuitval. Ook uit Dushanbe en andere plaatsen in Tadzjikistan kwamen meldingen. In Oezbekistan werden onder meer delen van de zuidoostelijke regio Surxondaryo getroffen. Binnen enkele minuten werd duidelijk hoe sterk de elektriciteitssystemen in de regio met elkaar verbonden zijn: een technisch probleem op één plaats kan zich via hoogspanningslijnen en automatische beveiligingen tot ver over een landsgrens verspreiden.

Volgens de Kazachse netbeheerder KEGOC werden bij de waterkrachtcentrale Toktogul in Kirgizië twee generatoren met samen ongeveer 600 megawatt vermogen uitgeschakeld. Daardoor raakte een belangrijke Noord-Oost-Zuid-verbinding overbelast. Beveiligingssystemen reageerden automatisch en koppelden delen van het netwerk af om grotere schade of een veel omvangrijkere instorting te voorkomen.

Kazachstan sprak aanvankelijk van een plotselinge verandering in de elektriciteitsstromen vanuit het gekoppelde Centraal-Aziatische net. De autoriteiten benadrukten ook dat een speciale commissie de precieze oorzaak van het technische incident zou onderzoeken. Het Oezbeekse ministerie van Energie verklaarde dat een storing in het energiesysteem van een buurland invloed had gehad op het regionale net. De verschillende eerste verklaringen laten zien hoe ingewikkeld het kan zijn om in een grensoverschrijdend gekoppeld systeem de exacte oorzaak vast te stellen.

Het risico is voor de regio niet helemaal nieuw. In januari 2022 veroorzaakte een ernstige storing in het Centraal-Aziatische netwerk grootschalige uitval in Kazachstan, Kirgizië en Oezbekistan. Toen werden onder meer luchthavens, metrosystemen en telecommunicatie geraakt. Het huidige incident lijkt kleiner te zijn geweest, maar herinnert eraan dat een gedeeld net naast voordelen ook gedeelde kwetsbaarheden oplevert.

Het goede nieuws is dat de stroom op veel plaatsen relatief snel kon worden hersteld. In Kazachstan meldde KEGOC nog dezelfde dag dat de elektriciteitsvoorziening via zijn lijnen was hersteld. Regionale leveranciers werkten daarna aan het opnieuw aansluiten van afzonderlijke gebruikers. Toch waren zelfs de relatief korte onderbrekingen voldoende om verkeer, communicatie en watervoorziening merkbaar te verstoren.

Het incident is daarom ook buiten Centraal-Azië relevant. Moderne elektriciteitsnetten zijn geen geïsoleerde eilanden. Landen wisselen stroom uit, verdelen belastingen en zijn via grote transportlijnen met elkaar verbonden. Dat verbetert normaal gesproken de stabiliteit en leveringszekerheid. Bij een fout kan die nauwe koppeling er echter voor zorgen dat een storing niet bij de grens stopt.

Voor huishoudens blijft de praktische les eenvoudig: zelfs een technisch beperkte netstoring kan binnen enkele minuten verkeerslichten, openbaar vervoer, mobiele netwerken, waterpompen en elektronische betalingen beïnvloeden. Wie zaklampen, water, contant geld, opgeladen powerbanks en een eenvoudig communicatieplan klaar heeft, wint waardevolle tijd in de eerste chaotische minuten.

Bron: Reuters, 14 augustus 2026; KEGOC/Kazinform; Kursiv Central Asia; ministeries van Energie van Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan en Oezbekistan.