VS: hittegolf duwt grootste elektriciteitsnet naar de grens en verhoogt risico op stroomuitval

Op 2 september 2026 trof een zware hittegolf grote delen van de Verenigde Staten en kwam het elektriciteitssysteem van het Midwesten tot aan de oostkust sterk onder druk te staan. Het Amerikaanse ministerie van Energie waarschuwde voor een verhoogd risico op uitval in het gebied van PJM Interconnection. Deze netbeheerder levert elektriciteit aan ongeveer 67 miljoen mensen, van Washington D.C. tot de regio rond Chicago. PJM kondigde daarop een Maximum Generation Emergency af en vroeg producenten extra capaciteit beschikbaar te houden.

De druk ontstaat niet vooral door één technisch defect of één storm. Het centrale probleem is de uitzonderlijk hoge vraag naar elektriciteit. Tijdens langdurige hitte draaien miljoenen airconditioners urenlang tegelijk. Tegelijk vragen koelsystemen, winkels, datacenters en industrie veel vermogen. Als op zo'n moment een centrale of hoogspanningsverbinding uitvalt, kan de veiligheidsmarge van het netwerk snel kleiner worden.

Op 1 september vaardigde het Amerikaanse ministerie van Energie een noodbevel uit onder Section 202(c) van de Federal Power Act. Daarmee mag PJM bepaalde extra productie-eenheden inzetten en, als laatste redmiddel, noodgeneratoren bij grote verbruikers activeren voordat het hoogste alarmniveau EEA 3 nodig wordt. Het bevel geldt tot en met 8 september. Volgens Reuters is het doel om te voorkomen dat tijdens extreme piekuren roterende afschakelingen noodzakelijk worden.

Ook MISO, dat een groot deel van het elektriciteitsnet in het Midwesten beheert, verhoogde zijn reserves. Voor 2 september werd daar een vraag van ongeveer 121 gigawatt verwacht, dicht bij het record van 127,1 gigawatt. Verschillende regionale energiebedrijven vroegen klanten onnodige apparaten uit te schakelen, thermostaten verstandig in te stellen en vermijdbaar verbruik buiten de zwaarste uren te plannen.

Voor huishoudens is het belangrijk zulke waarschuwingen goed te begrijpen. Een netnoodsituatie betekent niet automatisch dat een blackout direct komt. Ze laat wel zien dat de reserve tussen normaal bedrijf en een serieus tekort kleiner is geworden. In zo'n situatie kan een extra probleem, zoals een uitgevallen centrale, een storing op een verbinding of nieuw extreem weer, grotere gevolgen hebben dan op een normale dag.

Deze hittegolf laat daarmee een ander blackoutschema zien dan sabotage, storm of apparatuurdefecten. Een net kan ook simpelweg door zeer hoge gelijktijdige vraag tegen zijn grenzen komen. Voor consumenten bieden waarschuwingen waardevolle voorbereidingstijd. Laad powerbanks en belangrijke accu's vroeg, houd koelkast en vriezer gesloten en verplaats onnodige grote verbruikers naar buiten de piekuren.

Het PJM-systeem omvat 13 staten en het District of Columbia en verbindt zeer verschillende woon-, industrie- en stedelijke gebieden. Daardoor kunnen lokale tekorten gedeeltelijk worden opgevangen met middelen uit andere regio's, maar alleen zolang voldoende productie en transportcapaciteit beschikbaar blijven. De noodmaatregelen moeten precies die veiligheidsmarge vergroten.

Voor persoonlijke voorbereiding is een waarschuwing voor netstress juist nuttig omdat de stroom nog werkt. Water kan worden klaargezet, belangrijke apparaten kunnen worden opgeladen, informatie kan offline worden opgeslagen en het huishoudelijk verbruik kan rustig worden georganiseerd voordat er werkelijk een storing ontstaat.

Bronnen: Reuters, 2 september 2026; U.S. Department of Energy, Emergency Order No. 202-26-41 van 1 september 2026.

Bespreek het plan ook kort met alle huisgenoten, zodat iedereen weet wat hij moet doen wanneer de situatie onverwacht verslechtert.