Geen vonken, toch levensgevaarlijk: gevallen stroomlijnen na storm en blackout

Na een storm kan een neergevallen elektriciteitsleiding verrassend onschuldig lijken. De kabel ligt stil op straat, vonkt niet en maakt geen geluid. Juist dat maakt hem gevaarlijk: een leiding kan nog steeds onder spanning staan zonder dat je dat kunt zien. Na storm, zwaar weer of blackout geldt daarom altijd: afstand houden en nooit zelf proberen een beschadigde leiding te verplaatsen.

Hawaiian Electric adviseert bij neergevallen lijnen minstens ongeveer 30 voet, dus circa negen meter, afstand te houden. Ook voorwerpen in de omgeving kunnen gevaarlijk worden. Raakt een leiding een metalen hek, vangrail, voertuig of ander geleidend object, dan kan spanning zich verder verspreiden. Vermijd daarom niet alleen de kabel zelf, maar ook alles wat ermee in contact kan staan.

Bij water is extra voorzichtigheid nodig. Overstroomde straten, plassen of stilstaand water kunnen door beschadigde bovengrondse of ondergrondse leidingen elektrisch geladen raken. Dat gevaar is niet zichtbaar. Loop of rijd daarom nooit door verdacht water wanneer elektrische infrastructuur in de buurt beschadigd kan zijn. Ook natte elektrische apparaten of installaties mogen niet worden aangeraakt.

Een veelgemaakte fout is proberen een kabel met een tak, bezem, stuk hout of gereedschap opzij te duwen. Doe dit niet. Materialen die droog onschuldig lijken, kunnen nat of vuil elektriciteit geleiden. Het verplaatsen van beschadigde leidingen hoort uitsluitend te gebeuren door de netbeheerder of gekwalificeerde vakmensen.

Valt een elektriciteitsleiding op een auto, dan is het voertuig aanvankelijk vaak de veiligere plek. Zolang er geen direct gevaar zoals brand is, moeten inzittenden in de auto blijven en hulp afwachten. Niemand van buitenaf mag het voertuig aanraken. Moet men door brand of een andere acute dreiging toch uitstappen, dan mogen voertuig en grond niet tegelijkertijd worden aangeraakt. Hawaiian Electric adviseert met beide voeten tegelijk vrij van de auto te springen en daarna met kleine schuifelende stappen weg te bewegen, waarbij de voeten dicht bij elkaar en op de grond blijven.

De reden is zogeheten stapspanning. Wanneer elektrische stroom de bodem in vloeit, kunnen verschillende punten op het aardoppervlak verschillende spanningen hebben. Hoe groter de afstand tussen de voeten, hoe groter het spanningsverschil kan zijn dat door het lichaam loopt. Loop of ren daarom niet normaal in de gevarenzone.

Ook bij gewonde personen geldt voorzichtigheid. Pak iemand niet meteen vast wanneer die mogelijk nog contact heeft met een onder spanning staande lijn of object. Door aanraking kun je zelf deel van het elektrische circuit worden. Houd afstand, waarschuw anderen en bel de lokale hulpdiensten en de netbeheerder.

Na een storm moeten kinderen en huisdieren niet zonder toezicht in beschadigde gebieden komen. Omgevallen bomen, takken, hekken en metalen voorwerpen kunnen met leidingen in contact staan. Zelfs een kabel die van een paal lijkt losgeraakt, mag niet als veilig worden beschouwd.

De belangrijkste regel is eenvoudig: zien, afstand houden, de omgeving vanaf veilige afstand beveiligen en melden. Raak niets aan, trek niets weg en probeer geen noodreparatie. Waarschuw zo mogelijk anderen voordat ze dichterbij komen. Een stille kabel kan net zo gevaarlijk zijn als een kabel die zichtbaar vonkt.

Bronnen: Hawaiian Electric – Downed Power Line Safety; Ready.gov – Floods en Power Outages.