Stille bewakers bij blackout: rook- en CO-melders moeten blijven werken

Tijdens een blackout denken veel mensen eerst aan zaklampen, powerbanks en voedsel. Eén veiligheidsvoorziening wordt gemakkelijk vergeten: rookmelders en koolmonoxidemelders moeten ook blijven werken wanneer de netspanning wegvalt. Hun belang kan tijdens een langdurige storing zelfs toenemen, omdat mensen vaker improviseren met kaarsen, campingbranders, brandstofgestookte apparaten, open haarden of generatoren.

Rookmelders en koolmonoxidemelders hebben verschillende taken. Een rookmelder waarschuwt voor een beginnende brand. Een CO-melder reageert op koolmonoxide, een kleurloos en reukloos gas dat kan ontstaan bij onvolledige verbranding. Je kunt CO niet betrouwbaar zien of ruiken. Een rookmelder vervangt daarom geen CO-melder en omgekeerd.

Controleer eerst hoe je bestaande melders van stroom worden voorzien. Sommige apparaten werken uitsluitend op batterijen, andere zijn vast aangesloten op de elektrische installatie van het huis en hebben daarnaast een back-upbatterij. Tijdens een blackout is die reserve alleen nuttig wanneer ze werkelijk aanwezig en werkzaam is. Een netgevoede melder zonder functionerende back-upbatterij kan bij stroomuitval zijn bescherming verliezen.

Test rook- en CO-melders regelmatig met de daarvoor bedoelde testknop en volg de onderhouds- en vervangingsintervallen van de fabrikant. De NFPA adviseert rookmelders regelmatig te testen en ze aan het einde van hun bedoelde levensduur te vervangen; bij veel modellen is dat ongeveer tien jaar. Ook CO-melders hebben een beperkte levensduur die per model verschilt. Noteer de vervangingsdatum op het apparaat of in je noodmap.

Een CO-melder wordt extra belangrijk zodra brandstofgestookte apparatuur wordt gebruikt. Generatoren horen nooit in een woning, kelder of garage te draaien, ook niet met geopende deuren. De CDC adviseert draagbare generatoren buiten en meer dan 20 voet, ongeveer zes meter, van ramen, deuren en ventilatieopeningen te gebruiken. Ook houtskoolgrills en campingbranders horen niet in afgesloten ruimten. Een CO-melder is extra bescherming, maar nooit toestemming om dergelijke apparaten binnen te gebruiken.

Denk ook aan de slaapruimten. Mensen kunnen koolmonoxide niet zelf betrouwbaar waarnemen en iemand die slaapt kan vergiftigd raken voordat klachten worden opgemerkt. De exacte plaatsing van melders hangt af van het apparaat, het gebouw en lokale regels. Volg daarom de instructies van de fabrikant en plaatselijke brandveiligheidsvoorschriften.

Als een CO-melder alarm geeft, behandel dat niet als een gewone technische storing. Verlaat de mogelijk gevaarlijke ruimte, breng andere personen en huisdieren naar buiten of een veilige plek en waarschuw de bevoegde hulpdiensten. Ga pas terug wanneer de oorzaak is onderzocht en de ruimte veilig is verklaard. Medische hulp is vooral belangrijk bij hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, zwakte, pijn op de borst of verwardheid.

Bij een rookalarm geldt hetzelfde principe: eerst veiligheid, daarna onderzoek. Verlaat het gebouw als er mogelijk brand is en ga niet terug om apparaten, documenten of voorraden te halen. Haal nooit een batterij uit een melder alleen omdat hij tijdens de storing irritant piept. Een korte, regelmatige piep kan wijzen op een lege batterij of het einde van de levensduur en moet volgens de handleiding worden gecontroleerd.

Voeg melders daarom toe aan je blackoutcheck naast zaklampen en reservebatterijen. Welke apparaten zijn aanwezig? Welke hebben batterijback-up? Wanneer zijn ze voor het laatst getest? Wanneer moeten ze worden vervangen? Werkende rook- en CO-beveiliging vraagt weinig aandacht, maar kan beslissend zijn op precies die nacht waarop het net uitvalt en plots ongebruikelijke manieren van verwarmen, koken of noodstroom worden gebruikt.

Bronnen en verdere informatie: Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – What to Do to Protect Yourself During a Power Outage en Carbon Monoxide Poisoning Basics; National Fire Protection Association (NFPA) – Smoke Alarms en Carbon Monoxide Safety.