Moldavië bereidt noodtoestand voor energie en water voor nu de Dnjestr historisch laag staat

Moldavië bereidt zich voor op een mogelijke noodsituatie die zowel de energie- als de watervoorziening kan raken. Na een vergadering van de Hoge Veiligheidsraad op 21 september 2026 kondigde de regering aan het parlement te zullen vragen een noodtoestand af te kondigen voor de sectoren energie en watervoorziening. Aanleiding zijn gelijktijdige risico’s voor de energiezekerheid en uitzonderlijk lage waterstanden in de Dnjestr, de rivier die Moldavië met Oekraïne deelt. Het parlement zal het verzoek naar verwachting op 22 september tijdens een buitengewone zitting behandelen.

Volgens de Moldavische autoriteiten is de instroom in het stuwmeer van Novodnistrovsk tot een historisch dieptepunt gedaald. Tussen 11 en 20 september bedroeg de gemiddelde instroom naar verluidt slechts ongeveer 23 kubieke meter per seconde. In deze tijd van het jaar is ongeveer 100 tot 120 kubieke meter per seconde gebruikelijk. De lage afvoer is niet alleen een probleem voor de drinkwatervoorziening. Ook waterkracht en een deel van de regionale elektriciteitsproductie zijn afhankelijk van voldoende waterstanden.

President Maia Sandu zei na de vergadering van de Veiligheidsraad dat Moldavië op verschillende scenario’s voorbereid moet zijn en de toegang tot water, elektriciteit, aardgas en brandstoffen moet beschermen. De productie uit hernieuwbare bronnen is gestegen, maar de beschikbare capaciteit is nog onvoldoende om het verbruik tijdens piekmomenten volledig te dekken. Premier Vasile Tofan verklaarde dat de regering extra juridische instrumenten wil voordat de bestaande risico’s zich tot een acute crisis ontwikkelen.

De context is belangrijk. Op het moment van de aankondiging was er in Moldavië geen landelijke stroomuitval en ook geen algemene onderbreking van de watervoorziening. De voorgestelde noodregeling is een preventieve maatregel in reactie op een moeilijke hydrologische en energetische situatie. Dat onderscheid is relevant voor blackoutvoorbereiding. Een bevoorradingscrisis begint niet altijd met een plotselinge instorting van het elektriciteitsnet. Het risico kan wekenlang oplopen door droogte, kleinere productiereserves, afhankelijkheid van invoer of problemen in energiesystemen van buurlanden.

Moldavië is nauw verbonden met omliggende energiesystemen en importeert een aanzienlijk deel van zijn elektriciteit, gas en olie. Eerder dit jaar liet het uitvallen van een belangrijke hoogspanningsverbinding na aanvallen op Oekraïense energie-infrastructuur zien hoe kwetsbaar die afhankelijkheid kan zijn. De levering moest toen met alternatieve verbindingen en aanvullende maatregelen worden gestabiliseerd. In dezelfde periode leidde olieverontreiniging in de Dnjestr na een aanval op een Oekraïense waterkrachtcentrale tijdelijk tot problemen met de watervoorziening in verschillende Moldavische plaatsen.

Voor huishoudens laat de huidige situatie zien waarom voorbereiding op stroom- en wateruitval samen moet worden bekeken. Elektrische pompen, waterzuiveringsinstallaties en drukverhogingsstations maken deel uit van moderne waternetten. Omgekeerd kan een tekort aan water ook de elektriciteitsproductie beïnvloeden wanneer waterkracht minder levert of andere centrales beperkingen ondervinden bij koeling en bedrijfsvoering. Twee systemen die in het dagelijks leven los van elkaar lijken te staan, kunnen tijdens een crisis sterk van elkaar afhankelijk zijn.

Praktisch betekent dit dat huishoudens niet moeten wachten tot er daadwerkelijk een storing is. Drinkwater voor meerdere dagen, apart opgeslagen gebruikswater voor hygiëne en toiletspoeling, opgeladen powerbanks, zaklampen, noodzakelijke medicijnen en actuele officiële informatie vormen samen al een goede basis. Wie afhankelijk is van elektrisch aangedreven bronpompen, drukinstallaties of andere pompapparatuur moet bovendien precies weten wat tijdens een stroomstoring wel en niet blijft werken.

De aangekondigde noodtoestand betekent niet dat Moldavië automatisch op het punt staat een blackout te krijgen. Ze laat wel zien hoe overheden proberen handelingsruimte te creëren voordat tekorten escaleren. Voor particuliere voorbereiding geldt hetzelfde principe: wie water, energie en communicatie organiseert zolang de voorzieningen nog werken, hoeft veel minder te improviseren wanneer de situatie verslechtert.

Bronnen: regering en Nationaal Crisismanagementcentrum van de Republiek Moldavië; Moldpres; Reuters. Bijgewerkt op 22 september 2026.