Litouwen: ruim 10.000 klanten nog zonder stroom, toezichthouder opent weg naar compensatie

Negen dagen na de zware storm van 22 augustus 2026 was de elektriciteitsvoorziening in Litouwen nog niet overal hersteld. Op maandagavond 31 augustus meldde de publieke omroep LRT dat meer dan 10.000 actieve verbruikers nog zonder stroom zaten. Die ochtend telde netbeheerder ESO nog ongeveer 17.000 objecten zonder aansluiting, waarvan volgens het bedrijf circa 10.000 daadwerkelijk actieve elektriciteitsklanten waren. Bij het begin van de storm waren meer dan 268.000 klanten getroffen.

De belangrijkste nieuwe ontwikkeling is een besluit van de nationale energietoezichthouder VERT. Tijdens een buitengewone vergadering classificeerde de autoriteit de storm officieel als een ongeval aan energie-installaties. Daarmee ontstaat een belangrijke juridische basis voor compensatie aan klanten bij wie de stroom langer dan 72 uur onderbroken was. VERT wees op de uitzonderlijke omvang van de schade en startte bovendien een onderzoek naar de voorbereiding van ESO en het optreden tijdens de crisis.

De herstelwerkzaamheden duren veel langer dan aanvankelijk verwacht. ESO had eerder een snellere volledige heraansluiting aangekondigd, maar noemt nu 3 september als doel. De directeur verklaarde dat herstelploegen gaandeweg schade aantroffen die omvangrijker en technisch ingewikkelder was dan de eerste inspecties lieten zien. Op sommige plaatsen kan infrastructuur niet eenvoudig worden gerepareerd en moet die vrijwel opnieuw worden opgebouwd.

Litouwen heeft ook de nationale noodreserves geopend om extra generatoren naar zwaar getroffen gebieden te sturen terwijl permanente reparaties doorgaan. ESO had al enkele honderden generatoren ingezet of verdeeld. Een extra probleem is dat in veel landelijke gebieden particuliere of lokale waterpompen elektriciteit nodig hebben. Een langdurige stroomuitval kan daardoor tegelijk een probleem met de watervoorziening worden.

Particuliere klanten kunnen naast wettelijke compensatie gebruikmaken van een vereenvoudigde regeling voor bepaalde directe verliezen. Volgens de gepubliceerde regels kunnen onder voorwaarden onder meer bedorven voedsel, aankoop of huur van een generator, brandstof en noodzakelijke tijdelijke huisvesting meetellen. LRT noemt voor deze vereenvoudigde regeling een maximum van 220 euro. Of iemand daadwerkelijk recht heeft, hangt af van de situatie en het bewijs.

Juist dit maakt de Litouwse situatie relevant voor voorbereiding op stroomuitval. Bij een lange onderbreking gaat het niet alleen om water, verlichting en reserve-energie. Wie later vergoeding wil vragen voor kosten of schade, moet mogelijk kunnen aantonen wanneer de storing begon, hoe lang die duurde, welke uitgaven noodzakelijk waren en welke goederen beschadigd raakten. Foto’s, bonnetjes en een eenvoudige tijdlijn kunnen daarom bijna net zo nuttig zijn als een powerbank of zaklamp.

Het was geen plotselinge landelijke instorting van het Litouwse elektriciteitsnet. De gebeurtenis laat vooral de lange tweede fase van extreem weer zien: de meeste klanten zijn weer aangesloten, maar duizenden wachten nog, termijnen schuiven op en tijdelijke generatoren moeten dagen overbruggen. Juist die lange nasleep wordt in huishoudelijke voorbereiding vaak onderschat.

Huishoudens in andere landen moeten niet aannemen dat de Litouwse compensatieregels voor hen gelden. De bredere les is wel overal bruikbaar: ken vooraf de lokale regels, bewaar bewijs terwijl de storing nog duurt en houd belangrijke informatie ook offline beschikbaar.

Bronnen: VERT, ESO en LRT, berichten van 31 augustus 2026 en actuele ESO-informatie over hersteltermijnen en compensaties.