Libië: stroomuitval en brandstoftekort versterken elkaar

Libië zit midden in een elektriciteits- en brandstofcrisis die laat zien hoe sterk een instabiel stroomnet en brandstofvoorziening met elkaar verbonden zijn. Reuters meldde op 17 september 2026 vanuit Tripoli en Benghazi frequente stroomuitval, lange rijen bij tankstations en sterk stijgende kosten voor particuliere noodstroom. Vooral kleine bedrijven worden geraakt: ze verliezen omzet en moeten tegelijk steeds meer betalen voor dieselgeneratoren.

Een restauranteigenaar in Tripoli vertelde Reuters dat tijdens een interview de stroom meer dan tien keer uitviel. Om koeling en restaurants draaiend te houden gebruikt hij generatoren en koopt hij diesel op de zwarte markt. Zijn verliezen door de elektriciteitscrisis schatte hij voor de afgelopen maanden op ongeveer 40.000 dollar. Het is één voorbeeld, maar het toont hoe duur herhaalde uitval kan worden.

Het probleem bestaat al jaren. Het Libische elektriciteitssysteem kampt met verouderde infrastructuur, onvoldoende onderhoud en politieke conflicten. Deze zomer maakten hitte en hoge vraag de situatie erger. In juni waarschuwde de General Electricity Company of Libya al voor een productietekort van meer dan 1.000 megawatt doordat centrales onvoldoende gas en andere brandstoffen kregen.

Eind augustus kreeg West-Libië een grote gedeeltelijke blackout. Volgens GECOL vielen twee belangrijke 400-kilovoltverbindingen uit. De netfrequentie daalde snel van 50 naar ongeveer 47,5 hertz. Het evenwicht tussen productie en verbruik verdween, waardoor grote delen van Tripoli en andere westelijke gebieden zonder stroom kwamen. De precieze oorzaak moest technisch worden onderzocht.

De crisis heeft nog een tweede laag: ook brandstof voor noodstroom wordt schaars of duur. Reuters meldt wachtrijen tot twee kilometer. Officieel zwaar gesubsidieerde diesel wordt op de zwarte markt voor een veelvoud verkocht. Tegelijk verliest Libië ondanks zijn grote oliereserves veel brandstof door smokkel en importeert het een groot deel van zijn geraffineerde producten.

Zo ontstaat een gevaarlijke afhankelijkheid. Valt het openbare net uit, dan nemen generatoren het over. Hoe langer en vaker de uitval, hoe meer diesel nodig is. Wordt brandstof tegelijk schaars, dan verliest ook particuliere noodstroom betrouwbaarheid. Winkels, koelketens, medische voorzieningen en huishoudens kunnen niet aannemen dat een generator alleen het probleem oplost.

Die les geldt ook buiten Libië. Een generator of powerstation kan waardevol zijn, maar vervangt geen volledig noodplan. Brandstof is eindig, accu’s raken leeg en elk systeem heeft een maximale capaciteit.

Er is geen nieuw aangekondigde landelijke blackout. Het gaat om een langdurige crisis waarin stroomuitval, hitte, zwakke infrastructuur en brandstofproblemen elkaar versterken. Voor voorbereiding telt daarom niet alleen het eerste uur zonder stroom, maar vooral hoe lang eigen reserves essentiële functies werkelijk kunnen volhouden.